“Pocket Bell” ที่ไม่มีใครเรียกในภาษาอังกฤษ

ในภาษาอังกฤษ อุปกรณ์เล็ก ๆ ที่ส่งเสียงบี๊บเมื่อมีคนพยายามติดต่อคุณเรียกว่า “pager” หรือ “beeper” ในภาษาญี่ปุ่นมันกลายเป็น ポケットベル (poketto beru — “pocket bell”) และต่อมาก็ถูกย่อเป็น ポケベル (pokeberu) ที่ติดหูกว่า วลีเต็ม “pocket bell” ไม่เคยถูกใช้ในภาษาอังกฤษ — เป็นสิ่งประดิษฐ์ของญี่ปุ่นที่รวมคำภาษาอังกฤษสองคำเข้าด้วยกันอย่างสมเหตุสมผลแต่ไม่ตรงกับการใช้จริงในภาษาอังกฤษ

NTT (Nippon Telegraph and Telephone) เปิดให้บริการเพจเจอร์ในญี่ปุ่นปี 1968 ภายใต้ชื่อ “ポケットベル” และชื่อนี้ก็ติดปากไปเลย ตัวเครื่องใช้เทคโนโลยีเดียวกับทั่วโลก แต่ชื่อญี่ปุ่น — และวัฒนธรรมที่เติบโตขึ้นรอบ ๆ มัน — เป็นสิ่งเฉพาะของญี่ปุ่นอย่างแท้จริง

รหัส ポケベル: วัฒนธรรมวัยรุ่นยุค 1990

บทที่น่าสนใจที่สุดในประวัติศาสตร์ ポケベル คือวัฒนธรรมการส่งข้อความด้วยตัวเลขในทศวรรษ 1990 เพจเจอร์รุ่นแรก ๆ รับได้แค่ตัวเลข วัยรุ่นญี่ปุ่นจึงคิดค้นระบบรหัสตัวเลขอันซับซ้อนเพื่อสื่อสารกัน โดยผสมผสานการเล่นคำ (語呂合わせ, goroawase) กับการแปลงเสียงเป็นตัวเลขอย่างสร้างสรรค์:

• 0840 = おはよう (ohayō — อรุณสวัสดิ์)
• 0906 = おくれる (okureru — ฉันจะไปสาย)
• 14106 = あいしてる (aishiteru — รักนะ)
• 4649 = よろしく (yoroshiku — ฝากตัวด้วย / ยินดีที่ได้รู้จัก)

ภาษาตัวเลขนี้กลายเป็นเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมวัยรุ่นญี่ปุ่นยุค 1990 นักเรียนหญิงจะวิ่งไปที่ตู้โทรศัพท์สาธารณะตอนพักเรียนเพื่อกดส่งข้อความ สร้างสิ่งที่เรียกได้ว่าเป็นวัฒนธรรมการส่งข้อความมือถือแรกของญี่ปุ่น — หลายปีก่อนที่การส่ง SMS ทางโทรศัพท์มือถือจะเป็นไปได้

เกร็ดน่ารู้

บริการ ポケベル ในญี่ปุ่นปิดตัวลงอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2019 เมื่อ Tokyo Telemessage — ผู้ให้บริการรายสุดท้าย — ปิดเครือข่าย ตอนนั้นเหลือผู้ใช้งานเพียงประมาณ 1,500 ราย ส่วนใหญ่เป็นธุรกิจที่ใช้เพจเจอร์สำหรับแจ้งเตือนอัตโนมัติ ยุค ポケベル กินเวลาราว 50 ปี แต่ช่วงรุ่งเรืองทางวัฒนธรรมเป็นช่วงสั้น ๆ ที่เข้มข้นในกลางทศวรรษ 1990 ทุกวันนี้ ポケベル ยังมีชีวิตอยู่ในฐานะสัญลักษณ์แห่งความทรงจำของญี่ปุ่นยุคก่อนสมาร์ทโฟน ถูกอ้างอิงบ่อย ๆ ในละครย้อนยุคและเพลงเกี่ยวกับยุคเฮเซ